12 maja obchodzony jest Światowy Dzień Wiedzy o Fibromialgii. Święto ustanowione przez Światową Organizację Zdrowia w 1993 roku ma na celu zwiększanie świadomości społecznej na temat tej przewlekłej i wciąż zbyt rzadko rozpoznawanej choroby. To także okazja, by zwrócić uwagę na codzienne wyzwania, z jakimi mierzą się osoby żyjące z fibromialgią.
– O fibromialgii warto mówić, ponieważ przez lata była bagatelizowana, a pacjenci często słyszeli, że „wyniki są dobre, więc wszystko jest w porządku”. Tymczasem szacuje się, że w Polsce choruje na nią od 2 do 4% populacji, czyli nawet 2,4 miliona osób. Choroba dotyka przede wszystkim kobiet. Nawet dziesięć razy częściej niż mężczyzn. Objawia się rozległym bólem mięśniowo-szkieletowym, przewlekłym zmęczeniem oraz zaburzeniami neurologicznymi – mówi dr n.med. Magdalena Cubała-Kucharska, autorka bestsellerowych książek, pionierka pojęcia osi jelitowo-mózgowej w Polsce.
Ból, który nie odpoczywa
Fibromialgia zaliczana jest do chorób reumatycznych tkanek miękkich. Nadal pozostaje schorzeniem słabo poznanym, a jej złożony charakter sprawia, że diagnoza bywa trudna i często stawiana dopiero po wielu latach. Schorzenie wiąże się przede wszystkim z przewlekłym, uogólnionym bólem mięśni i stawów oraz nadwrażliwością na ucisk w charakterystycznych punktach ciała. Choć fibromialgia jest chorobą nieuleczalną, odpowiednio dobrana terapia może znacząco zmniejszyć nasilenie objawów i poprawić komfort życia pacjentów.
– Dolegliwości najczęściej nasilają się podczas odpoczynku, natomiast umiarkowana aktywność fizyczna przynosi chwilową ulgę. Pacjenci opisują ból jako pulsujący, piekący lub kłujący. Towarzyszy mu przewlekłe zmęczenie, uczucie sztywności oraz sen, który nie daje regeneracji – wyjaśnia dr n.med. Magdalena Cubała-Kucharska.
Choroba, która wymyka się schematom
Pacjenci z fibromialgią często zgłaszają liczne, niespecyficzne dolegliwości, mimo prawidłowych wyników podstawowych badań laboratoryjnych. To właśnie sprawia, że rozpoznanie choroby bywa tak trudne. Do najczęstszych objawów należą:
- przewlekły ból mięśni i stawów,
- bóle oraz zawroty głowy,
- migreny,
- drętwienie i mrowienie kończyn,
- chroniczne zmęczenie,
- zaburzenia snu i częste wybudzenia,
- obniżony nastrój,
- stany depresyjne,
- zespół niespokojnych nóg,
- trudności z koncentracją i tzw. gonitwa myśli,
- objaw Raynauda, czyli napadowe blednięcie palców dłoni,
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego, m.in. nadwrażliwość jelit, żołądka i pęcherza moczowego.
– W fibromialgii bardzo istotne są tzw. punkty tkliwe, określane również jako punkty spustowe. Klasycznie wyróżnia się 18 punktów rozmieszczonych symetrycznie na ciele, m.in. w okolicy szyi, barków, klatki piersiowej, bioder, kolan czy łokci. Ich nadwrażliwość na ucisk i ból może stanowić ważną wskazówkę diagnostyczną – tłumaczy dr n.med. Magdalena Cubała-Kucharska.
Fałszywy alarm układu nerwowego
Przyczyny rozwoju fibromialgii nadal nie zostały jednoznacznie poznane. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że kluczową rolę może odgrywać układ odpornościowy oraz nieprawidłowe przetwarzanie bodźców bólowych przez układ nerwowy. Naukowcy przypuszczają, że nadmierna pobudliwość struktur odpowiedzialnych za przewodzenie bólu w rdzeniu kręgowym i mózgu, osłabienie mięśni oraz zmniejszona liczba włókien nerwowych w skórze mogą być związane z działaniem przeciwciał wytwarzanych przez organizm chorego.
– Fibromialgia często nasila się po infekcjach sezonowych, ale również pod wpływem długotrwałego stresu. W swojej książce „Zdrowie jest cenniejsze niż miliony” opisuję przypadek pacjentki, u której przewlekły stres nie tylko poprzedzał rozwój choroby, ale również znacząco nasilał objawy. Brak diagnozy, ciągłe zmęczenie i chroniczny ból mogą prowadzić do poczucia bezradności i wyczerpania psychicznego. Dlatego tak ważna jest edukacja i pokazanie pacjentom, gdzie szukać wsparcia. W książce czytelnicy znajdą checklistę dla osób z fibromialgią. To narzędzie, które jeden z moich pacjentów nazwał „drogą do odzyskania kontroli” – opowiada dr n.med. Magdalena Cubała-Kucharska.
Holistyczne podejście w leczeniu
Niestety nie istnieje jedna uniwersalna metoda leczenia fibromialgii. Terapia skupia się przede wszystkim na łagodzeniu objawów oraz poprawie jakości życia chorego. Kluczowe znaczenie ma podejście holistyczne, uwzględniające zarówno zdrowie fizyczne, jak i psychiczne pacjenta.
W leczeniu wykorzystuje się między innymi:
- Farmakoterapię – m.in. leki przeciwbólowe, przeciwdepresyjne oraz preparaty wpływające na przewodzenie bodźców nerwowych.
- Psychoterapię – pomocną szczególnie w nauce radzenia sobie ze stresem i poprawie higieny snu.
- Fizjoterapię – obejmującą masaże, ćwiczenia rozluźniające oraz zabiegi wspomagające terapię bólu.
- Regularną aktywność fizyczną – umiarkowany ruch pomaga zmniejszać dolegliwości i poprawia samopoczucie, choć zbyt intensywny wysiłek może nasilać objawy.
- Dietoterapię i suplementację – wspierającą organizm i pomagającą ograniczać stany zapalne oraz przewlekłe zmęczenie.
Ekspertka i autorka książek o zdrowiu, dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska, podkreśla, że w przypadku fibromialgii niezwykle ważna jest cierpliwość, zarówno po stronie lekarza, jak i pacjenta. Choć choroby nie można całkowicie wyleczyć, odpowiednio dobrana terapia pozwala wielu osobom odzyskać sprawczość i poprawić komfort codziennego funkcjonowania.
dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska – lekarz medycyny rodzinnej z ponad 35-letnim doświadczeniem, dietetyk dyplomowany przez IŻŻ, doktor nauk medycznych z dziedziny alergologii i dyplomowany obesitolog. Przez media nazywana polskim dr. House, pionierka medycyny funkcjonalnej oraz pojęcia osi jelitowo-mózgowej w Polsce. Autorka książek, e-booków i szkoleń o tematyce zdrowotnej. Pomogła wielu tysiącom pacjentów z zaburzeniami jelitowymi, chorobami przewlekłymi oraz z zaburzeniami neurorozwojowymi. W swojej praktyce łączy medycynę, dietetykę, nutrigenomikę i diagnostykę laboratoryjną, oferując pacjentom podejście interdyscyplinarne. W mediach społecznościowych jako @drCubała zgromadziła ponad 1,5 miliona obserwujących, gdzie w przystępnej formie edukacji dzieli się wiedzą o zdrowiu. Swoją wiedzą dzieli się nie tylko w mediach społecznościowych, ale także w telewizji, na portalach internetowych, w prasie i innych platformach, gdzie inspiruje do świadomego dbania o zdrowie. Ekspert magazynu Beauty Mission.
